عموم مردم خیال میکنند شادی و واقعگرایی دو مسیر جدا از هم را طی میکنند و افراد واقعگرا معمولاً بدبین و ناراحت شناخته میشوند. این برداشت نادرست ریشه در فرهنگ و ذهنیت جمعی دارد که واقعگرایی را به معنای تلخی و انکار خوشبختی میپندارد. اما جولیا گالف در کتاب خود با عنوان «طرز فکر پیشاهنگی» (The Scout Mindset) تلاش میکند این دیدگاه را به چالش بکشد و نشان دهد که واقعگرایی نه تنها مانع شادی نیست بلکه پیششرط موفقیت است. او در سخنرانی TEDx خود نیز (2016) با عنوان «چرا فکر میکنید حق با شماست حتی وقتی اشتباه میکنید» توضیح میدهد که پذیرش واقعیت و حقیقت با شادی و موفقیت شخصی ارتباطی مستقیم دارد. این طرز فکر، راهی برای زندگی واقعگرایانه و در عین حال مثبت و امیدبخش ارائه میدهد.
جولیا گالف کیست؟
جولیا گالف متفکر و نویسنده آمریکایی است که در زمینه علوم شناختی و فلسفه علم فعالیت میکند. او مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه کلمبیا در رشته فلسفه دریافت کرده است. زمینه کاری او بیشتر به بررسی فرآیندهای تفکر انسانی، خود سازی و بهبود تصمیمگیری اختصاص دارد. گالف مدیریت شخصی، خودسازی و ارتقای سطح آگاهی را محور اصلی اندیشههای خود میداند. (جولیا گالف در مصاحبه با Big Think، 2018)
در مصاحبهای با وبسایت Vox در سال ۲۰۱۷، او بیان کرد:
طرز فکر پیشاهنگی یعنی تلاش برای درک واقعیت آنطور که هست، نه آنطور که ما میخواهیم باشد.
کتاب طرز فکر پیشاهنگی؛ معرفی، نقد و بررسی
کتاب طرز فکر پیشاهنگی نوشته جولیا گالف، دو نوع نگرش نسبت به حقیقت را به عنوان «طرز فکر سرباز» و «طرز فکر پیشاهنگ» معرفی میکند. در این کتاب، نویسنده با استناد به پژوهشهای علوم شناختی، روانشناسی اجتماعی و فلسفه، تلاش دارد به مخاطب نشان دهد که طرز فکر پیشاهنگی چگونه میتواند به ما کمک کند در دنیایی پیچیده و پر از اطلاعات متضاد، با ذهنی باز و شجاع به دنبال حقیقت باشیم. پیشاهنگ فردی است که با اندیشهای باز و بیهراس از آینده در مقابل حقیقت میایستد و تغییر را بخشی از تفکر میداند.
گالف در کتاب خود به مثالهایی از سیاست، فرهنگ، روانکاوی و حتی داستانهای علمی-تخیلی اشاره میکند تا نشان دهد چگونه طرز فکر سرباز، که بر دفاع از باورهای قبلی و جستجوی تایید استوار است، در مقابل طرز فکر پیشاهنگ که به جستجوی حقیقت بدون تعصب میپردازد، قرار میگیرد.
دنیای امروز بیش از همیشه به تفکر بلندمدت و هدفمند پاداش میدهد و نیازمند انسانهایی است که فراتر از روزگار خودشان به حقیقت بیندیشند.
پیشاهنگها به جای اینکه حقیقت را به عنوان دشمن یا تهدید ببینند، آن را به عنوان هدفی ارزشمند میبینند.
1- سرباز درون
همه ما از کودکی با طرز فکر سرباز آشنا شدهایم. این طرز فکر به ما کمک میکند تا در گروههای اجتماعی جایگاهی پیدا کنیم، عزت نفس و امید بالایی داشته باشیم و با دیگران همکاری کنیم، اما همزمان باعث میشود در برابر واقعیتهای ناراحتکننده مقاومت کنیم. آنها در مقابل حقیقت دوگانه رفتار میکنند. اگر مایل به پذیرش آن باشند سوال: میتوانم باور کنم؟ را از خود میپرسند و اگر مایل نباشد سوال: آیا باید باور کنم؟!
گالف در مصاحبهای با Farnam Street میگوید:
طرز فکر سرباز شما را در موقعیتی قرار میدهد که برای اثبات حقانیت خود بجنگید و این جنگ ذهنی مانع از دیدن واقعیت میشود و به طور طبیعی در این ذهنیت اشتباه کردن به معنای شکست خوردن است.
یکی از مفاهیمی که گالف در کتابش مطرح میکند، «سوگیری حال» است؛ سوگیری حال اهمیت تبعات کوتاهمدت را مهم نشان میٔدهد، دربارهی تفکرات بلندمدت صبور نیست و هرچه به موفقیت و پاداش نزدیک شود صبرش نیز کمتر میشود. تفکر سرباز مرکز این سوگیری و انحراف است. انحرافی که در آن پاداش زودگذر وسوسهی اصلی زندگی میشود.
همچنین، گالف به نقل از فیلسوف فرانسیس بیکن میگوید: «امید صبحانهی خوبی است اما شام خوبی نیست.» این جمله به خوبی نشان میدهد که طرز فکر سرباز با امیدهای واهی و انتظارات نادرست میتواند منجر به ناامیدی و شکست شود.
2- پیشاهنگ
طرز فکر پیشاهنگ به عنوان نقطه مقابل سرباز معرفی میشود. گالف معتقد است که پیشاهنگ همیشه در جستجوی حقیقت است، حتی اگر این حقیقت ناخوشایند باشد. او در مصاحبهای با The Ezra Klein Show در این باره میگوید:
پیشاهنگ ذهنش را مانند نقشهای باز نگه میدارد که هر لحظه آماده است اطلاعات جدید را وارد کند و مسیرش را اصلاح کند.
آیا میتوان در تمام لحظات زندگی پیشاهنگ بود؟ حتما نه. تفکر نوع دوم تمامی زندگی و برخورد انسان را متفاوت میکند و به نوعی دیوانگی خوب میماند. پیشاهنگ جهان را یک بازی استدلالی میبیند. یک بازی بزرگ که باید در آن جستوجویی بیوقفه انجام داد تا حقیقت و صداقت فکری را کشف کرد. آنّها استدلال کردن را مانند کشیدن یک نقشه میدانند برعکس سرباز که استدلال کردن را مبارزهای دفاعی قلمداد میکند. پیشاهنگ در مقابل دو سوال سرباز تنها یک سوال را مطرح میکند: آیا حقیقت دارد؟ طرز فکر پیشاهنگ به عنوان نقطه مقابل سرباز معرفی میشود. گالف معتقد است که پیشاهنگ همیشه در جستجوی حقیقت است، حتی اگر این حقیقت ناخوشایند باشد. او در مصاحبهای با The Ezra Klein Show گفت:
پیشاهنگ ذهنش را مانند نقشهای باز نگه میدارد که هر لحظه آماده است اطلاعات جدید را وارد کند و مسیرش را اصلاح کند.
این تفاوت ظریف اما بنیادین، مسیر رشد فکری را تغییر میدهد. او اشتباهات را فرصتی برای یادگیری میداند، نه نشانه شکست. در این مسیر، گالف بر اهمیت پذیرش ریسک و آزمونهای مداوم تأکید دارد. پیشاهنگ در مقابل فریب اول که فریبهای بیشتری را در پی دارد واقعیت اول را مینشاند. واقعیت اول هرچند سهمگین و سخت باشد در نهایت منجر به شادی خواهد شد. باید در نظر داشت که پیشاهنگ شدن هیچ ارتباطی به هوش، سواد، جایگاه اجتماعی و واقعگرا بودن ندارد. هیچچیز نمیتواند ما را در مقابل اشتباه در مقابل سوالات بزرگ مربوط به حقیقت مصون دارد. پژوهشهای کتاب نشان میٔدهد افرادی با سواد و هوش بالا چگونه در مقابل سوالات ایدیولوژیک در تضاد یکدیگر میایستند و حقیقت را فدا میکنند. در واقع تنها تمرین مداوم شما را پیشاهنگ میکند.
3- چگونه پیشاهنگ شویم و سرباز نباشیم؟
بزرگترین آرزوی هر انسانی مدیریت و فرماندهی اندیشه و تفکرش است. دارایی حقیقی ما نداشتن سوگیری در تصمیمگیریها و داشتن ذهنی آزاد و پذیرا است. رویایی که در تمامی تاریخ اندیشمندان راههای دسترسی به آن را به ما نشان دادهاند. . پیشاهنگ ترسی از شکست ندارد. اگر در موضوعی حق با بقیه باشد حتما حق را به آنّها خواهد داد چرا که برای او حق برای کسی نیست. او انتقاد شخصی را پلی برای بهبود رفتارها و از بین بردن خطرهای آینده میداند. او همواره در تلاش است تا خودش منتقد خودش باشد و اشتباهاتش را اثبات کند. مقالات و شبکههایی را رصد میکند که خلاف عقایدش مینویسند و تلاش میکند از نگاه آنها حقیقت را بنگرد. در مقابل فریب خود و دیگران میایستد چرا که دیده است شخصیت سرباز با فریب خود توهمی از شادی دارد.
گالف توصیه میکند که برای تمرین پیشاهنگی، باید همواره منتقد خود بود و نظرات مخالف را مطالعه کرد. این کار باعث میشود تا توهم خوشبینی و اعتماد کاذب به باورهای نادرست کاهش یابد. پیشاهنگ واقعیت را میپذیرد و از آن نمیگریزد، حتی اگر تلخ باشد، زیرا میداند که پذیرش واقعیت منجر به شادی حقیقی و رشد خواهد شد.
او در کتاب خود نقل قولی از ایزاک آسیموف را آورده که چکیدهای از ایدههای او را در خود دارد:
پیشاهنگها ناهنجاریها را به عنوان قطعاتی از پازل در نظر میگیرند که هنگام حرکت در دنیا جمعآوری میکنید، احتمالا در ابتدا نمیدانید باید با آنها چکار کنید، اما اگر آنها را کنار نگذارید، شاید ببینید این ناهنجاریها سبب ایجا تصویری غنیتر از دنیا به قبل میشود. در ادامه اشاره میکند به نقل قول آیزاک آسیموف:
«جالبترین عبارتی که در علم میشنوید، یعنی عبارتی که نویدبخش اکتشافات جدید است، عبارت «یافتم» نیست، بلکه عبارت «چه جالب» است.
این جمله جوهره طرز فکر پیشاهنگ است؛ به جای جستجوی قطعیت و تأیید باورها، به دنبال کشف و شگفتی در جهان هستیم.
4- جستجوی انسانیت
انسان در تلاشی مداوم برای انسانتر شدن است. نویسنده میگوید نمیتوان انتظار داشت تفکر باستانی و همهگیر سرباز در مدت کوتاهی جمع شود اما میتوانیم تلاش کنیم برای زندگی بهتر خود و دیگران انسانتر شدن را تمرین کنیم. کتاب طرز فکر پیشاهنگی با آنکه موضوع خشک و شاید تلخی دارد اما با مثالها و قصههای بسیاری که روایت میکند جذاب است. در جهانی که هر روز از اندیشه دور میشود پرسیدن سوالهای درست و دعوت دیگران به نگاهی پاک و حقیقتطلب میتواند دوباره انسانها را دور هم جمع کند. او معتقد است که تغییر طرز فکر از سرباز به پیشاهنگ فرآیندی ضروری است. در جهانی که اطلاعات نادرست و تعصبات همهجا را پر کردهاند، تلاش برای پرسیدن سوالهای درست و نگاه حقیقتطلبانه میتواند انسانها را به هم نزدیک کند.
در مصاحبهای با NPR در سال 2021، او گفت:
طرز فکر پیشاهنگی نه فقط یک ابزار شناختی بلکه یک راه زندگی است که به ما کمک میکند در مواجهه با پیچیدگیهای جهان، بهتر تصمیم بگیریم و با دیگران با احترام و درک متقابل رفتار کنیم.
خواندن کتاب طرز فکر پیشاهنگی برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای مخاطبان علاقهمند به خودشناسی، علوم شناختی، روانکاوی و مدرسین مدارس و دانشگاهها بسیار مفید است. کسانی که میخواهند تفکر نقادانه و تصمیمگیری بهتری داشته باشند، میتوانند از این کتاب بهرهمند شوند.
بهترین ترجمه کتاب طرز فکر پیشاهنگی
کتاب در ایران تا تیر ماه ۱۴۰۴ تنها با ترجمهی خوب مایده نصیری شریفی توسط نشر میلکان منتشر شده است. این ترجمه با استقبال فراوان مواجه شده و در دو سال به چاپ چهارم رسیده است.
اگر این کتاب را دوست داشتیم چه کتابهایی را بخوانیم؟
برای تعمیق بیشتر در زمینه تفکر نقادانه و خودسازی، کتابهای زیر توصیه میشوند:
- پاد شکننده نوشته نسیم طالب
- هنر شفاف اندیشیدن نوشته رولف دوبلی
- راهنمای تفکر نقادانه نوشته دیوید موتل
کلام آخر
امیدواریم از خواندن نقد کتاب طرز فکر پیشاهنگی (The Scout Mindset) لذت برده باشید. شما عزیزان، جهت حمایت، میتوانید کتاب طرز فکر پیشاهنگی را از خانه کتاب دیدی تهیه فرمائید.
همچنین خوشحال میشویم نظر و تحلیل خود را در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.
متن: علی حسینی کوهساری
منابع ارجاع شده:
Galef, J. (2021). The Scout Mindset: Why Some People See Things Clearly and Others Don’t. Portfolio.
Galef, J. (2016). TEDx Talk: “Why You Think You’re Right — Even If You’re Wrong”.